De Raad van State1 heeft uitspraak gedaan over zeven individuele zaken waarin de burgemeesters van Amsterdam, Den Haag, Nuth en Maastricht de aanvraag van een paspoort buiten behandeling hebben gelaten omdat de aanvragers weigerden hun vingerafdrukken af te geven. De burgemeesters hebben terecht deze aanvraag buiten beschouwing gelaten, aldus de Raad van State. Ze mogen echter niet de aanvraag van een identiteitskaart buiten beschouwing laten. Het geven van een vingerafdruk is voor de aanvraag van een identiteitskaart niet verplicht, maar voor een paspoort wel.
Paspoortaanvraag geweigerd
Op grond van de Europese paspoortverordening zijn lidstaten verplicht een vingerafdruk op de chip van een paspoort te plaatsen, alsmede een gezichtsopname. Een Europese verordening is “verbindend in al haar onderdelen en rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat”. Van deze verordening mag dus niet worden afgeweken. In de verordening staat opgenomen dat zij niet van toepassing is op de uitgifte van identiteitskaarten of tijdelijke paspoorten.
De aanvragers hadden een paspoortaanvraag ingediend. De burgemeesters hebben de aanvragen niet in behandeling genomen daar de aanvragers weigerden hun vingerafdrukken te laten opnemen. Een andere aanvrager had een identiteitskaart aangevraagd en ook deze werd geweigerd wegens het niet willen laten opnemen van vingerafdrukken. De aanvragers hebben geweigerd met als argument dat dit een grove inbreuk op hun lichamelijke integriteit en een beperking van hun recht op bescherming van hun privéleven vormt.
Het Hof van Justitie
Nadat hun beroepen tegen de weigeringen van de burgemeesters in eerste aanleg waren verworpen hebben de aanvragers hoger beroep ingesteld bij de Raad van State afdeling Bestuursrechtspraak. De afdeling Bestuursrechtspraak heeft twee prejudiciële vragen gesteld aan het Hof van Justitie (het Hof).
Het Hof heeft in het arrest van 16 april 2015 voor recht verklaard: “Artikel 1, lid 3 van de Verordening […] moet aldus worden uitgelegd dat deze verordening niet van toepassing is op door een lidstaat aan zijn onderdanen afgegeven identiteitskaarten, zoals de Nederlandse identiteitskaarten, ongeacht zowel de geldigheidsduur ervan als de mogelijkheid ze te gebruiken bij reizen buiten de staat”
“Artikel 4 lid 3 van de Verordening […] moet aldus worden uitgelegd dat de lidstaten op grond van deze bepaling niet wettelijk hoeven te waarborgen dat de op grond van deze verordening verzamelde en opgeslagen biometrische gegevens niet voor andere doeleinden zullen worden verzameld, verwerkt en gebruikt dan voor de afgifte van het paspoort of reisdocument, daar dat aspect niet onder het toepassingsgebied van die verordening valt.”
De Paspoortwet
De Raad van State heeft geconcludeerd dat - nu gebleken is dat de afgifte van twee vingerafdrukken noodzakelijk is voor de verstrekking van het paspoort - voor de burgemeester geen andere mogelijkheid open stond dan de aanvraag van de appellante buiten behandeling te laten.
Een langdurige opslag van vier vingerafdrukken in een decentrale databank (zoals aanvankelijk stond opgenomen in de Paspoortwet) is echter wel in strijd met het recht op privacy en daarmee dus ook onrechtmatig, aldus de Afdeling bestuursrechtspraak. Sedert januari 2014 staat in de Paspoortwet dat twee vingerafdrukken decentraal mogen worden opgeslagen en alleen zolang dat nodig is om het paspoort te maken en te verstrekken.
1) De Raad van State is onafhankelijk adviseur van de regering over wetgeving en bestuur en hoogste algemene bestuursrechter van het land. De Raad van State bevindt zich in het centrum van Den Haag.
Bron: Rechtspraak.nl, Raadvanstate.nl