Er zullen door de coalitiepartners een aantal harde noten moeten worden gekraakt. Op tafel liggen een aantal relevante aspecten waar we de komende jaren rekening mee moeten houden:
- De toenemende mobiliteit en filevorming door de groei van de economie
- De veiligheid in de wereld en de investering in Defensie
- De vluchtelingenstroom en een aanpak van de migratie
- CO-2 vraagstuk zoals verwoord in het energieakkoord
- Duurzaamheidsagenda
- Drastische vermindering van aardgas winning in Groningen
Deze onderwerpen bleken met GroenLinks niet tot een eenduidig akkoord te kunnen komen. De grote vraag is echter of ChristenUnie of PvdA een betere optie zou kunnen zijn. Dan komt nog het immateriële onderwerp levensbeëindiging naar voren.
Duurzaamheid
Nederland heeft in afgelopen decennia niets of bijna niets gedaan aangaande het opwekken van duurzame energie. De regering heeft geen beleid opgelegd, we hobbelen min of meer achter een aantal maatregelen aan die het bedrijfsleven, initiatiefnemers en locale overheden hebben ingezet. Het roer zal nu definitief om moeten, dat levert ook een nieuwe economie op, op een techniekbeurs zoals de Hannover Messe zie je daar al jaren de voorbeelden van. Nederland moet hier een grote inhaalslag leveren.
Kernenergie, waterstof, windenergie, zonnepanelen en geothermische energie bieden nog volop mogelijkheden. Al met al betekent dit dat de energieprijs drastisch zal stijgen en de burger jaarlijks honderden euro’s meer gaat betalen voor energie.
Veiligheid
De oefeningen die de NAVO afgelopen maanden heeft gehouden in de Baltische Staten kwamen eerst positief in de media. Vorige week gaf de hoogste militair Generaal Middendorp aan dat Nederland het defensieapparaat heeft uitgehold. Er is meer geld nodig om Defensie weer op een kwalitatief hoog niveau te krijgen. Dreigingen zijn er aan de lopende band, denk maar aan de cyberaanvallen die bedrijven en organisaties treffen. Afgelopen weekend was in ons land Q-park aan de beurt.
In Nederland hadden we lange tijd het gevoel dat de dreigingen zich ver buiten Europa afspeelden, maar Georgië, De Krim, Syrië en Turkije maken duidelijk dat de dreigingen van de Koude Oorlog nog steeds bestaan. Decennialang hebben we bezuinigd op onze veiligheid, maar dat zal nu rigoureus anders moeten.
Mobiliteit
Een paar jaar geleden spraken we alleen over de files op de A2 bij Everdingen en op de A1 bij Amsterdam. Door de aantrekkende economie staat het verkeer elke dag vast bij Amersfoort/Vathorst. Bij Almere is er ook geen doorkomen aan. Zelfs bij Zwolle, de meest groeiende regio van Nederland, staat het verkeer op de A28 vaak vast. Doordat we in Nederland eigenlijk alleen de modaliteit wegvervoer hebben, zullen de snelwegen komende jaren volledig dichtslippen. Eén vrachtwagen met 'panne' en we staan een uur in de file. De lengte van de file is niet meer interessant, het is tegenwoordig of 30 minuten of 60 minuten stilstaan. Nederland zal hier keuzes moeten maken en andere vervoersmodaliteiten moeten stimuleren.
Energie
Als Nederland hebben we sinds de jaren ’60 geprofiteerd van de aardgasbel in Groningen. Nu duidelijk is dat het winnen van dergelijke hoeveelheden gas niet zonder problemen blijft, zullen maatregelen / investeringen nodig zijn. Maar als we conventionele brandstoffen willen uitbannen, onze kolencentrales en op aardgasgestookte elektriciteitscentrales moeten sluiten, zullen we een ander scenario moeten volgen. Er is al een besluit genomen om een aantal oudere kolencentrales stil te leggen. In Nederland hebben we de laatste jaren echter nog een aantal nieuwe op moderne technieken gebaseerde kolencentrales gebouwd. Waar leggen we de rekening van kapitaalvernietiging neer?
Milieustokpaardjes
Met elkaar hebben we een grote consumerende maatschappij opgezet. De verpakkingsindustrie heeft afgelopen jaren veel omzet gegenereerd. Echter, die hele verpakkingstroom moet gerecycled worden. Als je aan de oevers van de oceanen staat, zie je een onbeschrijfelijke hoeveelheid plastic afval, van potjes, flessen, doppen, schoenen tot speelgoed. Dit kan niet onbeperkt doorgaan.
Dan zijn er linkse partijen die het consumeren van vlees en het beschermen van dieren hoog op het programma zetten. Ook daar zullen alternatieven tegenover moeten staan. De grote vraag is of de maatschappij hier wel gereed voor is? Als het aantal McDonalds, BurgerKings en KFC’s nog blijft toenemen, is hier nog heel veel te doen.
Het milieuvraagstuk als de stijging van de zeespiegel en de CO2-uitstoot is nog steeds een beladen onderwerp. De regering van president Trump in USA en de Chinezen kijken hier volledig anders tegenaan. Er is in het kader van het Klimaatakkoord van Parijs in Nederland eigenlijk nog niets gebeurd. Naleving van het akkoord tot 2030 zal de burger veel kosten bezorgen.
Economie
De huidige economie in Nederland draait als een tierelier. Een viertal jaren geleden was dat totaal anders. Het vorige kabinet, VVD/PvdA, heeft de financiën op orde gebracht; de bezuinigingen en hervormingen werpen nu de vruchten af. Echter, de investeringsagenda stond min of meer op nul. De onderhandelaars zullen, welk programma er ook uitrolt, veel geld nodig hebben om de huidige wensen te realiseren. Wensen die de burger qua energie en mobiliteit veel geld gaat kosten.
Verpakkingen en energie zullen ondernemers noodzaken de kostprijs van diensten en producten te verhogen. Kortom: in een opgaande conjunctuur krijgen we in Ondernemend Nederland te maken met meer lasten en prijsstijgingen.
De partijen die tot dusver hebben onderhandeld maken even pas op de plaats. Het is aan de Tweede Kamer om te kijken welke partij GroenLinks gaat vervangen in de onderhandelingen. D66 zal niet staan te juichen als ChristenUnie aan zal schuiven. De PvdA wil vooralsnog niet. De vraag doet zich derhalve voor of Nederland een stabiele, voortvarende regering krijgt, juist in een tijd dat sociale partners en bedrijven vragen om een adequaat beleid vanuit Den Haag.
In analogie: als je een groentesoep heel lang laat koken wordt de smaak steeds minder en proef je de ingrediënten niet meer.
Foto: medgreeneconomy
