Risico's van overspannen arbeidsmarkt

Risico’s van een overspannen arbeidsmarkt

Perspectief Arbeidsmarkt

Lange tijd gold in Nederland dat als je bij de overheid of in de bankensector werkte je een baan had voor het leven. Ook hebben we door de eeuwen heen veel immigranten in Nederland gehad, de Franse Hugenoten, de Italianen in tuinbouw, de Turken in de textiel en nu de vele Oost-Europeanen in de land- en tuinbouw. Welke landen komen nog meer?

Productie

De maakindustrie heeft afgelopen decennia onder druk gestaan. De grote productiebedrijven zijn of verdwenen of naar goedkopere productielanden verhuist. Het Midden-en-Kleinbedrijf vervult echter ook nu in Nederland een essentieel rol. De economische regio’s verschuiven zich in Nederland. Was vroeger de ‘bananenstrook’ Amsterdam-Den Haag- Rotterdam- Brabant –Limburg de economische trekker van Nederland, momenteel is de as Amersfoort-Zwolle belangrijk geworden (zie rapportage Bureau Louter). De familiebedrijven van weleer zijn nu opeens de economische motor van Nederland. Na de ICT-sector en metaalsector zien we dat in de bouwsector  een nieuwe crisis ontstaat omdat er te weinig bouwvakkers zijn.

Onderwijs

In de jaren ‘70 en ‘80 hadden we opleidingen voor vakspecialisten, LTS en MTS waren begrippen voor de techneuten. Technische bedrijven als Stork, DAF, Van Doorne, Imtech, Fokker en RSV waren goede werkgevers. De productie is echter veelal verdwenen uit Nederland, overgebleven zijn de toeleveranciers.

Midden jaren ‘90 is het onderwijssysteem omgevormd waardoor na het basisonderwijs de keus lag op VWO, HAVO en VMBO. Vakmensen als timmerman, elektricien en bankwerker zijn naar de achtergrond verschoven. Via de Cito-toets kozen de ouders en-bloc voor HAVO en als het mogelijk was voor VWO.  Een vak kun je altijd nog leren is/was veelal het motto.

Nu 20 jaar later moeten we concluderen dat de vakmensen schaars zijn geworden. Er is een groot overschot aan juristen, adviseurs, masters en specialisten in de dienstverlenende sector ontstaan. Echter de ontwerpers, ingenieurs, ontwerpers en vakmensen met ‘fingerspitzengefühl’ zijn schaars geworden. Er dient derhalve een kentering te komen in de opleidingen.

Beroepskeuze

Ouders promoten kinderen om een VWO of HAVO opleiding te kiezen.  Een vakopleiding moet in het basisonderwijs meer aandacht verkrijgen. In steeds meer bedrijven zie je HAVO-leerlingen in de vrije tijd werkzaamheden verrichten in de productie. Bedrijven werven op deze manier weer studenten en vakmensen voor de sector. Blijkbaar is hier iets fundamenteels aan de hand: de beroepskeuze voorlichting moet beter. Er moet op in het basisonderwijs reeds aandacht komen voor techniek, iets wat in de jaren ’80 ook plaatsvond, een vorm van handvaardigheid, empirisch onderzoek naar techniek. Alleen op deze manier is de maakindustrie van Nederland gewaarborgd voor toekomstige vakmensen.

Techniek

Techniek is een hot-item. Niet alleen in de productiebedrijven, maar denk ook aan de health-care en de ontwikkelingen in medical-care en allerlei vormen van demotica. Als vooraanstaand land in de gezondheidszorg is naast de  ICT- sector, mechatronica meer en meer van belang. Denk hierbij aan de strategiewijziging van Philips van lichtdivisie naar medical systems.

Ouderen

In de kaartenbakken van het UWV en de gemeenten zitten nog een groot aantal personen met een leeftijd boven 55. Voor 56+ is zelfs een bonus voor 3 jaar beschikbaar om deze vakmensen weer in het werkproces te krijgen. Een aantal bedrijven zeggen juist dat deze werknemers zijn te verkiezen boven jongeren omdat deze wellicht niet meer vertrekken bij een bedrijven en blijven werken tot hun pensioen. In steeds meer ondernemingen hoor je dat ouderen misschien minder flexibel zijn maar wel een continue factor zijn gedurende de laatste decennia.

Arbeidsmarkt

Wil Nederland de komende decennia als innoverend en industriële natie op wereld niveau meetellen dan zullen we onze arbeidsmarkt op kwalitatief hoog niveau moeten houden. De pensioenleeftijd is weliswaar verhoogd maar er zit nog veel onbenut ‘talent op de bank’. Wil Nederland concurrerend blijven op global schaal dan zullen we onze gemeenschappelijke attitude moeten wijzigen. Techniek moet aansprekend worden, kennis en kunde beter worden ingezet.

Als Nederland zich de komende jaren niet aanpast en de arbeidsmarkt niet optimaal gaat inzetten, zullen we als producerend land de concurrentie op wereldschaal verliezen. Op het niveau van lagere beroepen zien we dat de Oost-Europeanen de plaats hebben ingenomen. Nu moeten we ons hervatten op middelbare en hogere beroepen in de productie. Er ligt een groot risico op loer!!!

Bronnen:

• Foto via Unsplash